"Stres ve Stresle Başa Çıkma Yolları"— Sunum transkripti:

1 Stres ve Stresle Başa Çıkma Yolları

2 STRES NEDİR? Stres , “Vücuda yüklenilen herhangi bir özel olmayan isteme karşı, vücudun tepkisi" olarak tanımlanmaktadır (Selye, akt. Johnstone, 1989).

3 Stresin Organizmada Etkileri
Alarm aşamasıSavaş ya da kaç tepkisiDirenme aşamasıTükenme aşamasıAlarm aşamasıSavaş- kaç tepkisiDirenme aşamasıTükenme aşaması

4 Stres ÇeşitleriKötü Stresİyi Stres

5 Stres olumlu olabilir mi?
Stres, genellikle olumsuz ve zararlı anlamda ele alınıp konuşulmaktadır Halbuki bu zorlanmaların insanlığı ve insanı, yenileri aratmak, çalışmak, yaratmak konusunda harekete geçirdiği bilinmektedir.

6 Stres olumlu olabilir mi?
Öğrenmek için stres gereklidir. Böylece olaylarla ilgili ayrıntılar unutulmaz.Gerçekte sağlıklılığın korunması için belirli bir düzeyi aşmayan stres vericilere ihtiyaç vardır Ancak bu düzeyin kişiden kişiye büyük değişiklik gösterdiğini unutmamak gerekir.

7 İYİ STRESDüşük Orta YüksekSTRESETKİLİLİKİYİ STRES

8 Strese Sokan Faktörler
Evlilik,Boşanma,Hamilelik, doğum yapma,Sevilen birinin ölümü,Sağlık problemleri,İşten çıkarılma, yeni bir işe başlama, farklı bir şehir ya da ülkeye taşınmaBununla birlikte, hipertiroid, aşırı hareketsizlik ve kötü beslenme gibi unsurların da strese sebep olan faktörler arasında bulunduğu belirtiliyor

9 Strese Sokan Faktörler
Çevresel faktörlerMikroplar Çevre kirliliği Aşırı kalabalık Gürültü Değişen yaşam koşulları Bazı iş koşulları Bazı iş türleri

10 Stresin Belirtileri Fiziksel belirtiler Duygusal belirtiler
Zihinsel belirtilerSosyal belirtiler

11 Fiziksel Belirtiler Baş ağrısı, Düzensiz uyku, Sırt ağrıları,
Çene kasılması veya diş gıcırdatma,Kabızlık, ishal ve kolit, döküntü,Kas ağrıları, hazımsızlık ve ülser,Yüksek tansiyon veya kalp krizi,Aşırı terleme, iştahta değişiklik,Yorgunluk veya enerji kaybı,Kazalarda artış.

12 Duygusal Belirtiler Kaygı veya endişe, Depresyon veya çabuk ağlama,
Ruhsal durumun hızlı ve sürekli değişmesi, asabilik, gerginlik, özgüven azalması veya güvensizlik hissi,Aşırı hassasiyet veya kolay kırılabilirlik, öfke patlamaları,Saldırganlık veya düşmanlık duygusal olarak tükendiğini hissetme

13 Zihinsel BelirtilerKonsantrasyon, karar vermede güçlük, unutkanlık, zihin karışıklığı,Hafızada zayıflık, aşırı derecede hayal kurma,Tek bir fikir veya düşünceyle meşgul olma,Mizah anlayışı kaybı,Düşük verimlilik, İş kalitesinde düşüş, hatalarda artış,Muhakemede zayıflama.

14 Sosyal Belirtiler İnsanlara karşı güvensizlik, başkalarını suçlamak,
Randevulara gitmemek veya çok kısa zaman kala iptal etmek,İnsanlarda hata bulmaya çalışmak ve sözle rencide etmek, haddinden fazla savunmacı tutum,Bir çok kişiye birden küs olmak, konuşmamak.

15 Kişilik ve Strese Eğilim
A tipi kişilik

16 Kişilik ve Strese Eğilim
A tipi kişilik özellikleri"A-tipi" davranışlar tipik olarak, sürekli zamanla yarışan, başarı yönelimli insanlarda görülür.Bu kişiler hızlı çalışırlar ve hızlı konuşurlar. Aynı anda birkaç işi birden yapmaya çalışırlar. Sabırsız ve öfkelidirler. Beklemeye tahammülleri olmadığından konuşanın sözünü kesmeye eğilimlidirler. Konuşmanın gidişatını denetlemeye çalışırlar. "Atip"leri, "miktar" (para, başarı ve sorumluluk) kavramını başarılarının göstergesi olarak kullanırlar ve nitelikten çok niceliğe önem verirler (Mueser ve ark. 1987, Bluen ve ark. 1990). Aşırı düzeyde rekabetçidirler (Keenan ve McBain 1979, Po

17 Kişilik ve Strese Eğilim
B tipi kişilikKatı kurallardan arınmış ve esnektirler. Zamanı sorun etmezler, rahat ve sabırlıdırlar. Başar konusunda aşırı hırslı değildirler. Kolay kolay sinirlenmez ve tedirgin olmazlar. Yaptıkları işten zevk almayı bilirler. İşleriyle ilgili rahatlıkları onlara suçluluk duygusu vermez, sakin ve düzenli çalışırlar. B tipi birey, A tipi bireyin tersine kolay yaşayan bir tiptir. Oldukça açık ve rahattırlar. Zamanla pek ilgilenmezler. Başarı onlara pek fazla bir şey vermez. Başkaları ile yarışa girmezler. Konuşmaları bile daha rahat ve sakin bir tondadır. B tipi birey, kendisinden ve çevresinden emin bir tiptir (Pehlivan, 2000).

18 A tipi kişilik özellikleri B tipi kişilik özellikleri
Sürekli hareket ederHızlı yürür.Hızlı yer.Hızlı konuşur.Sabırsızdır.İki şeyi aynı anda yapar.Başarıyı, miktarı ile ölçer.Rekabeti sever.Zaman baskısını hisseder.Zaman ile ilgilenmez.SabırlıdırEğlenmek için oyun oynar.Suçluluk duymadan dinlenir.Acelesi yoktur.İşi bitirmek için zaman saplantısı yoktur.

19 Yaşanılan strese göre kişilik tipleri
A tipi davranış sergileyen kişiler, sürekli olarak zamanla ya da insanlarla yarış halinde oldukları için onların “savaş-kaç” tepkisi tekrar tekrar gündemdedir. Bu da bedende belli hormonlarının sürekli salgılanması ve bunun sonucu olarak kanda kolesterol ve yağın artması demektir. Aynı kişilik özellikleri devam ettikçe kandaki bu maddelerin atılması da güçleşmektedir. Bu da kalbe kan taşıyan damarların zarar görmesine neden olur.

20 Yaşanılan strese göre kişilik tipleri
B tipi davranış gösteren kişiler sağlığını stresle bozmadan mücadele eder.

21 Stresle Başa Çıkma Yolları

22 Stresle Başa Çıkma Yolları
Fiziksel egzersizlerDüzenli yapılan egzersizler kas gerginliğini azaltmakta etkilidir. Kişinin kendisini daha iyi hissetmesini sağlar.

23 FİZİKSEL EGZERSİZİN YARARLARI
Kas gevşemesiZihinsel gevşemeYapılan işte etkinliğin artmasıEnerjide artışDuygusal boşalma ve rahatlıkDaha iyi uykuKendine güven artışıEndişelerde azalmaDaha iyi sağlıkBel ve sırt ağrılarından korunmaKalp hastalığı riskinin azalması

24 Stresle Başa Çıkma Yolları
Tatil: Kısa molalar (ya da uzun tatiller) vermek,stresin tepeye yükseldiği zamanlarda vücudumuzun dinlenmesine yardımcı olur

25 Stresle Başa Çıkma Yolları
Hobiler: İlginizi ve enerjinizi yoğunlaştıracağınız bir alan bulmak, stresin etkilerini oldukça azaltacaktır.

26 Stresle Başa Çıkma Yolları
Danışmanlık: Bir danışmanla konuşmak, strese sebep olan problemlerin belirlenmesine ve stres yaratan negatif uyaran örüntülerinin kırılmasına yardımcı olacaktır

27 Stresle Başa Çıkma Yolları
Gevşeme Egzersizleri: Stresle baş etme grupları ve gevşeme egzersizleri, stresle başa çıkmada etkili olacaktırYOGAİBADET/DUAMEDİTASYON

28 Stresle Başa Çıkma Yolları
Zaman yönetimiZaman yönetiminin amacı, zamanı gereksinim ve istekleri karşılaşabilecek biçimde kontrol altında tutabilmektir. Zaman yönetiminde amaç saptamak amaca ulaşmak için planlama yapmak, planı uygulamaya hemen başlamak, bitiş zamanını saptamak ve son olarak amaca ulaşana kadar çalışmaya devam etmek gerekir. Zaman baskısının yarattığı stresle başa çıkma da, zamanı iyi yönetmek en iyi yoldur.

29 Stres hayatımızın bir parçası ondan kaçış yok

30 Bunun için??Fiziksel dayanıklılığın arttırılması

31 Öneriler…Sabahları mutlaka kahvaltı edin ve doğru beslenin

32 Öneriler…Daha çok sebze salata yemeye çalışın

33 Öneriler….Yeterince ve düzenli uyuyun

34 Öneriler….Bolca su için. Susuzluk gergin ve sinirli yapar, konsantrasyonu azaltır.

35 Öneriler….Gülmeye zaman ayırın. Mizah kan basıncını düşürüp endorfin hormonunun açığa çıkmasını sağlar. Endorfinler beyine etki ederek kişinin kendisini mutlu hissetmesini sağlar. Gülmek ayrıca dolaşımı düzenler, kalbi, sinir ve bağışıklık sistemini güçlendirir

36 Öneriler…Sizi üzen tv dizilerinden uzak durun.

37 Öneriler….Yapamam değil, denerim deyin

38 Öneriler…. AyağInIzI yorganInIza göre uzatIn :
Gelirinizin üzerinde bir yaşam tarzı benimsemek, hastalanmanıza neden olabilir.

39 Öneriler…Toplumsal destek: Toplumsal destek terimi, bireyin başka bireylerle veya gruplarla var olan iletişimini anlatır. Birçok araştırma göstermiştir ki, yalnız yaşayan ya da diğer insanlar veya kümeler tarafından benimsenmeyen kişiler, stresle ilgili süregelen hastalıklara karşı daha duyarlıdır. Toplumsal yalıtılmışlık bir erken ölüm nedenidir. Stresle başa çıkmada güvenilen, sevilen, açık iletişim kurulabilen insanların desteği, bireyleri rahatlatarak, stresin olumsuz etkilerinin azaltılmasında büyük yardım sağlamaktadır.

40 Yaşlı üniversite hocası ziyaretçilerine kahve ikram etmek üzere mutfağa gitmiş ve değişik boy, renk ve kalitede bir çok fincanın bulunduğu bir tepsiyle geri dönmüş. Kimi porselen, kimi seramik, kimi cam, kimi plastik olan fincanları ve kahve termosunu masaya koyup kahvelerini oradan almalarını söylemiş. Tüm eski öğrenciler kahvelerini alıp koltuklarına döndüğünde hocaları onlara şunu söylemiş:

41 "Farkına vardınız mı bilmem, zarif görünümlü, güzel, pahalı fincanların hepsi alındı, masada yalnızca ucuz ve basit görünümlü fincanlar kaldı. Elbette ki kendiniz için en güzelini istemek ve onu almak çok normal, ama işte bu demin bahsettiğiniz problemlerinizin ve stresin nedeni. Hepinizin istediği fincan değil, kahve iken, bilinçli olarak her biriniz, birbirinizin aldığı fincanları gözleyerek daha iyi olan fincanları almaya uğraştınız. Yaşam kahveyse, iş, para ve mevki fincandır.

42 Öneriler….inançlarınızı geliştirin, İnançlı biri olun Güçlü inanç bağları, tevekkül ve kabullenmeyi, hoş görmeyi, iyimserlik hissini sağlar, stresi azaltır. iç huzur önemlidir.

43 Duanın üç önemli psikolojik faydası vardır: 1
Duanın üç önemli psikolojik faydası vardır: 1. Problemlerini kelimelerle ifade etmeye imkan verir. Problemin karışık ve belirsizlikten kurtulmasına yardım eder.2. Dua kişiye yükünün paylaşıldığı, yalnız olmadığı duygusunu verir. En çaresiz ve ümitsiz durumlarda her şeyi duyan, her şeyi bilen ve gücü yeten bir kudrete inanmak, sığınmak ve güvenmek o kişiye sakinlik ve huzur verir. Güven duygusunun gelişmesine ve korkularını yenmesine yardımcı olur.3. Çaresiz kişi pasiftir, bir şey yapamaktadır. Böylece “yapmak” konusunda bir adım atmış olur. ( tarhan, 2010)

44 Öneriler….FARKLI açıdan bakın Size stres veren duruma başka bir açıdan bakmaya çalışın. Gerçekten bu kadar kötü mü? Soruna başka türlü bakmanın bir yolu yok mu? Stres yaratan durumdan kaçınamıyorsanız, hazırlıklı yaklaşın, stresi önlemek için adımlar atın.

45 Öneriler…BaşkalarIna yardImcI olun Gönüllü olun. Yalnızlık duygusu endişelerinizi artırır. Başkalarına yardımcı olmak, başarı duygusu ve kendine saygıyı aşılar. Ayrıca başkalarının dertlerini görünce kendinizinkilerin ne kadar da önemsiz olduğunu anlayabilirsiniz. ışte size bir fayda daha; fedakârlık yapmak daha uzun yaşamanızı sağlayabilir. Michigan Üniversitesi’nde Ann Arbor tarafından yapılan 10 yıllık bir çalışmada hiç gönüllü iş yapmayan erkeklerde ölüm oranının, haftada en az bir kez gönüllü iş yapan erkeklere göre iki kat daha fazla olduğu saptanmıştır

46 Öneriler…HayIr” deyİn Bazen sınırlarınızı çizmek zorunda kalabilirsiniz. Aşırı stres altında olan insanlar genellikle kendilerini ifade edemezler ve her şeyi yutarak, “Bunu yapmak istemiyorum” veya “Yardıma ihtiyacım var” demek yerine bütün işleri kendi başlarına halletmeye çalışırlar! Böylece kaldırabileceklerinden çok daha fazlasını yüklenirler. Stresle mücadeleye “iş yükünüzü azaltarak” başlayın.

47 Profesör öğrencilerine “stres yönetimi” konusunda ders veriyordu
Profesör öğrencilerine “stres yönetimi” konusunda ders veriyordu. Su dolu bir bardağı kaldırıp öğrencilere sordu:”sizce bu su dolu bardağın ağırlığı ne kadardır?”Cevaplar 200 ile 400 gr arasında değişti. Bunun üzerine profesör : gerçek ağırlık farketmez. Fakat durum bardağı elinizde ne kadar süreyle tuttuğunuza göre değişir. Eğer 1 dakikalığına tutarsam problem yok, eğer 1 saatliğine tutarsam sağ kolumda bir ağrı oluşacak.eğer 1 günlüğüne tutarsam ambulans çağırmak zorunda kalırsınız. Aslında ağırlık aynıdır ama ne kadar uzun süre tutarsanız ağırlık o kadar fazla gelir. Eğer sıkıntıları her zaman taşırsak er ya da geç taşıyamaz duruma geliriz. Yükler gittikçe artarak daha ağır hale gelmeye başlar. Yapmanız gereken bardağı yere bırakıp bir süre dinlenmek ve daha sonra tutup tekrar kaldırmaktır. Yükümüzü bırakmalı tazelenip dinlendikten sonra tekrar yolumuza devam etmeliyiz. İşten eve döndüğünüzde yükünüzü dışarıda bırakın nasıl olsa yarın tekrar yükleneceksiniz.”

48 DİNLEDİĞİNİZ İÇİN TEŞEKKÜRLER..